Markowe Uliczki

Krótka i Długa, Wysoka i Niska, Wesoła i Smętna, Biała i Czarna, Prosta i Krzywa, Sucha i Mokra, Otwarta i Zamknięta, Daleka i Bliska, Szeroka i Wąska... przepraszam, żadna z gdańskich ulic nie jest "wąska". Wszystkie są, ciche, spokojne, sielskie, dobre, urocze, jasne, przyjemne, szczodre, zacne i dzielne. Jeżeli ktoś będzie miał wyjątkowe szczęście to trafi na Miłą lub nawet Miłosną. Pechowcy ( gdzież ich nie ma), zapewne przez pomyłkę, znajdą się na Głuchej, Grząskiej, Gnilnej, Pustej, Zimnej lub ... Mylnej. Oczywiście mógłbym tak wymieniać bez końca, gdyż w Gdańsku jest ponad 1600 ulic. Każda z nich ma własną nazwę, jedyną i niepowtarzalną. Oprócz miana mają także i "dusze". Zarówno te, które w pejzażu miasta istnieją już kilkaset lat jak i te całkiem młode, wytyczone i nazwane całkiem niedawno. Ponieważ, jak sądzę, wiem o swoim mieście sporo, spróbuję opowiedzieć o klimatach gdańskich uliczek trochę inaczej niż dotąd czyniono. Dobór będzie całkowicie subiektywny, gdyż podmiotem moich opowieści będą ulice, które znam i lubię, oraz te, o których mogę opowiedzieć coś ciekawego. Krótkie teksty opisujące poszczególne trakty, uzupełnię fotografiami oraz stosownym fragmentem planu Gdańska.

A B C D E F G H I J K L Ł M N O P R S T U W Z Ż


Aksamitna Uliczka

Najstarszy wizerunek żeglarskiego przytułku pochodzi z planu Gdańska, który w 1687 roku sporządził ówczesny architekt miejski - Piotr Willer. Oprócz " marynarskiego" kompleksu, na sztychu widoczne są również zabudowania gospodarcze, z bielnikiem służącym do wybielania i suszenia płótna oraz szpitalnej bielizny. Do folwarcznych obiektów prowadziła wąska, piaszczysta i nieutwardzona droga, zaczynająca się przy ulicy Schüsseldamm (obecnie Łagiewniki) i biegnąca dalej w kierunku bastionowych fortyfikacji. Jej północna strona była zabudowana domami, w których mieszkali podopieczni Szpitala św. Jakuba, a nad całą okolicą dominowała bryła szpitalnego kościoła. Natomiast wzdłuż południowej pierzei tego traktu, na gruntach należących do miasta, od końca XVI wieku pojawiły się siedliska tkaczy aksamitu, co było pretekstem do nazwania wytyczonej w 1624 roku uliczki Sammtgasse (Aksamitna). Cały ten malowniczy szereg szkieletowych domków z nieodzownymi warsztatami tkackimi w podwórkach, odeszedł bezpowrotnie w przeszłość, kiedy u schyłku XIX wieku do Gdańska wkroczyła nowoczesność. Najpierw pojawiła się infrastruktura sanitarna (wodociągi i kanalizacja), a trochę później (w 1878 roku), ulica Aksamitna została wybrukowana i jednocześnie otrzymała wyłożone szwedzkim kamieniem chodniki. W miejscu zajmowanym wcześniej przez aksamitników pojawił się w 1885 roku duży zespół budynków koszarowych, początkowo przeznaczonych dla dwóch szwadronów huzarów, a od 1896 roku dla pruskiego pułku artylerii polowej. W tym samym czasie również "szpitalna" (północna) pierzeja uległa przeobrażeniom. Powstały nowoczesne obiekty dla pensjonariuszy żeglarskiego przytułku, składające się wprawdzie z niewielkich - jedno lub dwu pokojowych - mieszkań, ale wyposażonych (bez wyjątku) w kuchnię i łazienkę. Ostatnia wojna wyjątkowo okrutnie obeszła się z ulicą Aksamitną i jej otoczeniem. Wprawdzie przetrwał kościół św. Jakuba, ale przeważająca część budynków została zniszczona. Uchował się również podpiwniczony, trzykondygnacyjny dom mieszkalny (nr.9a), zawierający w swoim wnętrzu 6 dwupokojowych mieszkań, wyposażonych w oddzielne kuchnie i łazienki. Zbudowany w 1938 roku, wchodził w skład szpitala św. Jakuba, o czym świadczy zachowany do dziś kamienny wizerunek żaglowca umieszczony nad portalem wejściowym. Pozostałe, wypalone w czasie wojny obiekty, rozebrano ostatecznie pod koniec lat pięćdziesiątych XX wieku, a na uprzątnięte z gruzów miejsce weszły ekipy budowlane. W ciągu kilku lat zbudowano: przychodnię zdrowia, przedszkole, wieżowiec i szkołę podstawową. Ta ostatnia powstała w 1960 roku, według prototypowego projektu inż.arch. Andrzeja Dąbrowskiego, na miejscu dawnych koszar, po których jedynym zachowanym do dziś reliktem jest niewielki, parterowy budyneczek (nr.4 -dawna wartownia), będący obecnie siedzibą miłośników wschodnich walk.

Aksamitna Uliczka
Aksamitna Uliczka
Aksamitna Uliczka