Markowe Uliczki

Krótka i Długa, Wysoka i Niska, Wesoła i Smętna, Biała i Czarna, Prosta i Krzywa, Sucha i Mokra, Otwarta i Zamknięta, Daleka i Bliska, Szeroka i Wąska... przepraszam, żadna z gdańskich ulic nie jest "wąska". Wszystkie są, ciche, spokojne, sielskie, dobre, urocze, jasne, przyjemne, szczodre, zacne i dzielne. Jeżeli ktoś będzie miał wyjątkowe szczęście to trafi na Miłą lub nawet Miłosną. Pechowcy ( gdzież ich nie ma), zapewne przez pomyłkę, znajdą się na Głuchej, Grząskiej, Gnilnej, Pustej, Zimnej lub ... Mylnej. Oczywiście mógłbym tak wymieniać bez końca, gdyż w Gdańsku jest ponad 1600 ulic. Każda z nich ma własną nazwę, jedyną i niepowtarzalną. Oprócz miana mają także i "dusze". Zarówno te, które w pejzażu miasta istnieją już kilkaset lat jak i te całkiem młode, wytyczone i nazwane całkiem niedawno. Ponieważ, jak sądzę, wiem o swoim mieście sporo, spróbuję opowiedzieć o klimatach gdańskich uliczek trochę inaczej niż dotąd czyniono. Dobór będzie całkowicie subiektywny, gdyż podmiotem moich opowieści będą ulice, które znam i lubię, oraz te, o których mogę opowiedzieć coś ciekawego. Krótkie teksty opisujące poszczególne trakty, uzupełnię fotografiami oraz stosownym fragmentem planu Gdańska.

A B C D E F G H I J K L Ł M N O P R S T U W Z Ż


Silberhütte

Zastosowanie w 1885 roku pocisków wypełnionych materiałem burzącym, znacznie obniżyło walory Gdańska jako twierdzy wojskowej. W ciągu zaledwie kilku lat uzmysłowiono sobie, że wprowadzenie tego wynalazku na wyposażenie europejskich armii spowodowało, że gdańskie fortyfikacje bastionowe bezpowrotnie utraciły wartość obronną. Już w 1895 roku, z inicjatywy włodarzy Gdańska rozpoczęto rozmowy ze stacjonującym w mieście dowództwem XVII Korpusu Armijnego, mające określić zasady, na jakich rozbiórka fortyfikacji byłaby możliwa. Po uzyskaniu zgody na likwidację umocnień leżących po północnej i zachodniej stronie Śródmieścia, dalsze pertraktacje prowadzono ze Skarbem Wojskowym Rzeszy. Najtrudniejszym do uzgodnienia problemem była kwota, za jaką miasto mogło wykupić w/w tereny. Wygórowane żądania finansowe strony wojskowej spowodowały trzyletnią zwłokę w ostatecznym zawarciu umowy. Wreszcie po żmudnych negocjacjach - zakończonych w 1898 roku - za kwotę 840720 marek Gdańsk powiększył swój obszar o 35 ha. Uzyskane tereny swoim kształtem przypominały odwróconą literę L i zostały zagospodarowane według projektu wybitnego europejskiego urbanisty - Josefa Stübbena z Kolonii. Po zniwelowaniu wałów oraz zasypaniu fos, ramię północne pozyskanych terenów przeznaczono na potrzeby wojska oraz przemysłu, natomiast w części zachodniej zaplanowano budownictwo komunalne i mieszkaniowo-usługowe. Niewielki, zaledwie 4 hektarowy fragment zarezerwowano na miejską zieleń. Ruszt komunikacyjny pozyskanych terenów tworzyły dwie wielkomiejskie arterie: Wałowa (Wallgasse) oraz mająca kilka nazw, dwukilometrowa magistrala zachodnia - obecnie Podwale Grodzkie, Wały Jagiellońskie i Okopowa. Pod koniec XIX wieku wytyczono również ulicę Hucisko

(Silberhütte), której zadaniem było połączenie Targu Drzewnego z Nowymi Ogrodami a jej miano nawiązywało do działającej w przeszłości i w tym miejscu - topni srebra. Nowa ulica pozwoliła na przekroczenie magicznego kręgu fortyfikacji miejskich oraz otworzyła historyczne centrum miasta na dzielnice zachodnie. Dobitnym przykładem znaczenia nowego traktu było przeprowadzenie najważniejszych linii tramwajowych właśnie przez Hucisko Atrakcyjność tej arterii dostrzegli również inwestorzy zarówno instytucjonalni jak i prywatni, wypełniając - w pierwszych latach XX wieku - obie pierzeje zabudową. Już w 1901 roku została oddana do użytku nowa rezydencja dowództwa XVII Korpusu Armijnego (późniejsza siedziba Komisarza Ligii Narodów, Klubu Żak, a obecnie Rady Miasta), która wraz z zapleczem logistycznym i ogrodem, posadowiona została między Kanałem Raduni a Bastionem św. Elżbiety. Twórca architektonicznej szaty tego historyzującego budynku natchnienia szukał w dawnych obiektach wzniesionych w stylu renesansu gdańskiego, wzbogacając je o formy stosowane przez mistrzów włoskiego Odrodzenia. W tym samym czasie zagospodarowana została także pierzeja południowa ulicy Hucisko, którą zdominował nowy park miejski - nazywający się Kleiner Irrgarten (Mały Błędnik, obecnie - Park M. Konopnickiej).

Silberhütte
Silberhütte
Silberhütte